Bu anlatı, türkünün bilinen öyküsünü ve arşivde yer alan bilgileri bir araya getirir.
Kayseri'nin Hüzünlü Sesi: Ahmet Kılıç'ın Ağıdı
Anadolu coğrafyası, her bir karışı acıyla yoğrulmuş, her bir köşesi bir ayrılık hikayesine şahitlik etmiş topraklardır. Kayseri'nin Sarız ilçesine bağlı Karayurt köyünde yankılanan Ahmet Kılıç'ın Ağıdı, Birinci Dünya Savaşı'nın yürekleri dağlayan sessiz çığlıklarından biridir. Genç Ahmet, evinin direği, anasının göz bebeği olarak hayatını sürdürürken, vatanın dört bir yanından yükselen seferberlik çağrısına kulak vererek Kafkas Cephesi'ne uğurlanır.
Dönüşü Olmayan Bir Yolculuk
Ahmet, geride yarım kalmış hayaller, inşa edilmeyi bekleyen bir yuva ve evlat yoluna bakan yaşlı bir ana bırakarak yola koyulur. O dönemde ev yaptırmak için hazırlanan mertekler, yani hezenler, Ahmet'in gidişiyle birlikte sahipsiz kalır. Anası Hürü'nün dilinden dökülen her bir mısra, aslında bir evladın ardından yakılan değil, bir umudun sönüşünün hikayesidir. Ahmet, Kafkasya'nın dondurucu soğuğunda mı kaldı, yoksa esaretin karanlığında mı kayboldu? Bu sorunun cevabı, aradan geçen yıllara rağmen hiçbir zaman öğrenilemedi.
Bir Ananın Feryadı
Türkü, sadece bir askerin gidişini değil, geride kalanların yaşadığı o derin belirsizliği anlatır. Hürü Ana'nın ağıdı, bir annenin evladına olan özlemini, 'pürçüğünü eğmek' yani kederden kendini dağıtmak suretiyle dile getirir. Ahmet'in gidişiyle Karayurt köyünde hayat durmuş, zaman adeta o kara haberin gelmediği o belirsiz anda asılı kalmıştır. Bugün bu türkü, sadece bir ezgi değil, vatan uğruna toprağa düşen veya akıbeti meçhul kalan tüm kahramanlarımızın hatırasına adanmış bir anıttır.
Kaynaklar ve kayıtlar
- Ağıt. Söyleyen: Anası Hürü. Kaynak kişiler: (Alçı) İbrahim Kılıç (1319), Karayurt, Sarız; Çölbey Korkmaz (1319), Karayurt, Sarız; Murat Kılıç (1326), Karayurt, Sarız. Hezen, hezan, ahşap evlerde merte — Ahmet Z. Özdemir Kaynak kisi / derleme kaydi