Türkü Arşivi Anadolu’nun sözlü ve müzikal belleği

İzmir yöresinden

Ah Bir Ataş Ver

Dumlupınar denizaltısı faciasının hüzünlü hikayesi ile bir bahriyeli ve sevdiğinin mors alfabesiyle kurduğu aşkın, suların derinliklerinde buluştuğu efsanevi bir ağıt.

Aşk ve Sevda Türküleri Ağıtlar ve Hüzün
Ah Bir Ataş Ver türküsü
İzmir halk kültürü arşivi
Hikâye

Bu anlatı, türkünün bilinen öyküsünü ve arşivde yer alan bilgileri bir araya getirir.

Ah Bir Ataş Ver: Derinliklerden Yükselen Bir Veda

Türk halk müziğinin en hüzünlü ezgilerinden biri olan Ah Bir Ataş Ver, sadece notalardan ibaret bir eser değil; vatan toprağına ve aşka adanmış, suların derinliklerinde yankılanan bir ağıttır. Bu türkü, 4 Nisan 1953 tarihinde Çanakkale Boğazı'nın karanlık sularında yaşanan Dumlupınar denizaltısı faciasının yürek burkan hatırasını taşır.

Bir Aşkın Mors Alfabesiyle Sınavı

Hikaye, Gelibolu’da birbirine sevdalı bir bahriyeli öğrenci ile genç bir kızın masum aşkıyla başlar. Görev bilinciyle ayrılmak zorunda kalan genç bahriyeli, sevgilisine mors alfabesini öğretir. Artık boğazdan her geçişinde, denizaltının projektörleriyle birbirlerine ışıkla mesaj gönderirler. Bir gece, denizaltının dev projektörüyle gökyüzüne yazılan 'Ben de seni' cevabı, Gelibolu semalarını aydınlatırken, bu iki gencin aşkı bir efsaneye dönüşür.

Dumlupınar’ın Karanlık Gecesi

Takvimler 4 Nisan 1953'ü gösterdiğinde, Dumlupınar denizaltısı talihsiz bir kaza sonucu sulara gömülür. Mahsur kalan 22 denizci, oksijeni idareli kullanmaları için sessizliğe mahkum edilir. Kurtarma çalışmaları sırasında umutlar tükendiğinde, dışarıdan gelen 'artık konuşabilir, türkü söyleyebilir ve sigara içebilirsiniz' izni, aslında bir vedanın habercisidir. O an, denizaltının derinliklerinden yükselen o hüzünlü türkü, bir milletin ortak acısı haline gelir.

Sonsuzluğa Uzanan Işık

Kazadan habersiz olan genç kız, o gece yine penceresinde sevdiğini beklemektedir. Konvoydaki başka bir denizaltı, kızın mesajını fark eder ve onun acı çekmemesi için aynı ışık diliyle cevap verir: 'Ben de seni.' Ancak o ışık, artık sevdiğine değil, bir efsanenin sonuna yakılan bir mum gibidir. Dumlupınar’ın 88 şehidi, bu türküyle birlikte tarihin ve suların derinliklerine emanet edilmiştir.

Kaynaklar ve kayıtlar

  1. 28.01.1973 tarihinde incelenen 63 Rept. No ile kayıtlı olan türkü, TRT'de "Bir Ataş Ver Cigaramı Yakayım" adıyla geçmektedir. Durmuş Yazıcıoğlu tarafından derlenmiştir. Türkten Türküler - Şemsi Yastım — Durmuş Yazıcıoğlu Kaynak kisi / derleme kaydi
Bu hikâyeyi paylaşın
WhatsApp X Facebook Telegram