Bu anlatı, türkünün bilinen öyküsünü ve arşivde yer alan bilgileri bir araya getirir.
Ağlarsa Anam Ağlar: Cephelerden Yükselen Bir Veda
Anadolu coğrafyası, tarih boyunca evlatlarını uzak diyarlara, geri dönüşü meçhul seferlere uğurlamanın hüznüyle yoğrulmuştur. On dokuzuncu yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun dört bir yanında sancıların yaşandığı, isyanların ve savaşların eksik olmadığı bir dönemdi. Balkanlar'da yükselen bağımsızlık ateşleri, Karadağ gibi bölgelerde Türk gençlerinin kaderini değiştiren birer cepheye dönüşmüştü.
Gurbetin ve Ayrılığın Sesi
Ula yöresinden derlenen ve Mehmet Demirci'nin sesiyle günümüze ulaşan Ağlarsa Anam Ağlar türküsü, işte bu çetin günlerin bir nişanesidir. Karadağ cephesine gönderilen genç bir askerin, geride bıraktığı sevdiklerine ve en çok da annesine duyduğu özlemi, endişeyi ve vatan borcunu dile getirir. Türkü, sadece bir askerin değil, o dönemde çöllerde ve Balkanlar'da kan döken binlerce Anadolu gencinin ortak feryadıdır.
Bir Annenin Şefkati ve Vatan Sevgisi
Türküde geçen "Ağlarsa anam ağlar, gerisi yalan ağlar" dizeleri, Türk kültüründeki anne sevgisinin ve sadakatinin en saf ifadesidir. Savaşın soğuk yüzüne karşı bir kalkan gibi duran bu sevgi, askerin cephede tutunduğu tek daldır. Kayseri'den Tunceli'ye kadar Anadolu'nun pek çok yöresinde farklı çeşitlemeleriyle söylenen bu eser, bir ağıt olmanın ötesinde, vatan savunmasında verilen bedellerin edebi bir belgesidir.
Kaynaklar ve kayıtlar
- Eski Rus harbinde çıkmış. Türkünün Kayseri ve Tunceli yörelerindeki çeşitlemeleri mevcuttur. Anadolu Köylerinin Türküleri, Yusuf Ziya Demirci, İstanbul, 1938, s. 257. Evlerinin Önü - Cahit Öztelli. Hi — Yusuf Ziya Demirci Kaynak kisi / derleme kaydi
